Cymraeg

Food additives often spark debate, but they play an important role in keeping our food safe, enhance texture and flavour and improve storage life.

From preventing food from spoiling to improving the way foods look and taste, additives have been used for hundreds of years and are strictly regulated.

‘Food Fact Check’ is The Food Standards Agency’s (FSA) new service to give clear in-depth answers to the questions you’ve been asking to help you check the facts behind claims you’ve seen online.

Here, the FSA answers some of the questions being asked about food additives.

Why are food additives used in food?

Additives are used for many purposes. Some can help food stay safe for longer by stopping harmful bacteria and mould. Others can keep food fresh for longer periods, and others, such as emulsifiers, can help ingredients mix smoothly, making cooking processes easier.

Some additives allow manufacturers to reduce salt, fat, or sugar while maintaining taste, as in diet soft drinks, whilst others can assist in producing foods for specific diets, like gluten-free and vegan foods.

Why are food additives used instead of natural ingredients?

Many additives are based on naturally occurring substances but are produced in labs to ensure consistency and scale. Using additives is often more cost-effective than relying solely on natural ingredients, helping keep food affordable.

What are E numbers and why are they used?

All food additives approved for use in the UK have been rigorously tested for safety. An additive is given an ‘E number’ to show it has been authorised and it is required to be listed on the label. Here’s a quick overview of the most common additives people ask the FSA about:

MSG

MSG (monosodium glutamate, E 621) enhances savoury flavours (like umami) in foods like crisps, packet noodles, and soups. First used in Japan in the early 1900s, MSG occurs naturally in foods such as tomatoes and cheese, but itis usually made by fermenting plant sugars.

Scientific reviews show MSG is safe for most people, though a small number may experience mild intolerance.

Preservatives

Preservatives have been used throughout history such as adding salt (sodium chloride) to meat to stop it spoiling. They extend shelf life by stopping the growth of bacteria, mould and yeast.

Sulphites (E 220 to E 228) are used to preserve dried fruit and wine.

Nitrates (E 251 & E 252) can be used in cured meats like ham and bacon. Many preservatives occur naturally (e.g. nitrates in leafy vegetables), but those used in food processing are purified or synthesised for safety.

Sulphites can trigger allergic reactions in sensitive individuals and, like all additives, they must be labelled.

Sweeteners

Sweeteners provide sweetness without the calories of sugar, helping to reduce sugar content in foods and drinks.

A good example is aspartame (E 951). Discovered in the 1960s and approved for use in the UK in the 1980s, it is widely used in diet fizzy drinks and sugar-free chewing gum.

Some sweeteners, like stevia, are derived from natural plant sources, while others, such as aspartame and sucralose (E 955), are made synthetically in laboratories.

Food Colours

Food colours are used to add or restore colour that may have been lost during processing making food more appealing.

For instance, tartrazine (E 102) is added to soft drinks and sweets, while beetroot red (E 162) can be used in yoghurts.

All food colours are subject to the same safety assessments, whether they are natural (such as beetroot red or carotene, from carrots) or synthetic (such as tartrazine).

Antioxidants

Antioxidants are added to prevent fats and oils from going rancid, helping food stay fresh.

You’ll find ascorbic acid (E 300), better known as vitamin C, in fruit juices and processed meats.

Many antioxidants, like ascorbic acid, are naturally occurring in fruits and vegetables, like lemons. But for use in food manufacturing, they may be extracted from natural sources or produced synthetically for consistency and to reduce costs.

Emulsifiers

Emulsifiers help oil and water mix, improving the texture and consistency of foods.

Normal fats are triglycerides, made of glycerol and three fatty acids, while mono‑ and diglycerides have one or two fatty acids. This structure allows them to bind both fat and water, making them effective emulsifiers.

Lecithin (E322), first extracted from egg yolk in the 19th century, is used in foods such as mayonnaise and chocolate, while mono‑ and diglycerides (E471) are commonly found in bread.

Stabilisers

Stabilisers maintain texture and prevent ingredients from separating. Guar gum (E 412) is used in ice cream, and carrageenan (E 407) can be found in dairy desserts.

Many stabilisers are naturally derived from plants or seaweed (for example, guar gum from guar beans and carrageenan from red seaweed), though they are processed for use in food.

Thickeners

Thickeners improve texture and ‘mouthfeel’, making foods creamier or thicker.

Xanthan gum (E 415) – first discovered in 1950s and approved in UK in 1974 - is commonly used in salad dressings and gluten-free baked goods.

Some thickeners, like cellulose gum (E 466), are derived from plant fibres like corn or potato starch, while others, like xanthan gum, are produced by fermenting sugars with specific bacteria.

How are food additives tested for safety before approval in the UK?

All food additives must be safety-assessed and then approved before use in food in the UK based on a scientific safety assessment. The FSA works with independent scientists and international bodies to ensure additives remain safe. You can see the full list of approved food additives on the FSA’s website.

Our scientists assess the potential toxicity of additives to establish an Acceptable Daily Intake (ADI). This helps understand how much of the additive can be safely consumed over a lifetime. Longer term studies are conducted to understand whether they could cause cancer of impact on reproductive health.

What happens if a food additive is found to be dangerous?

If new evidence shows an additive is suspected to be unsafe, the FSA reviews it immediately. This can lead to restrictions, changes in permitted uses or the removal of the authorisation for the additive.

Under UK law, manufacturers must notify the FSA of any new scientific or technical information that could affect the safety of an additive and further review can take place.

Do food additives cause cancer and other side effects harmful to health?

Approved additives in the UK do not cause cancer when consumed at expected intakes. If evidence suggested there was a problem, then the FSA would conduct a safety assessment, which could result in the removal of the additive if found to be dangerous.

Are artificial food additives more dangerous than their natural equivalents?

Not necessarily. “Natural” doesn’t always mean safer. Both natural and artificial additives are tested to the same safety standards, and many additives can be derived from both natural and artificial sources. Natural additives have an E number too. For example, the natural colour from beetroot is E 162!

Can children eat food additives? Do they cause ADHD, hyperactivity and allergies in children?

Some artificial colours have been linked to hyperactivity in sensitive children, which is why they carry mandatory warnings on the label. Allergies to additives are rare but possible (e.g., sulphites), however all additives must be labelled and so those who may be sensitive to specific additives can avoid them.

Are food additives safe during pregnancy and breastfeeding?

Yes. Approved additives are considered safe for everyone, including pregnant and breastfeeding women.

Can I avoid additives by looking at the label?

Yes. If you want to avoid a particular additive, check the label. It is a legal requirement to display additive use on the packaging. If you’re unsure, the FSA’s website has a full list of approved additives.

Are some food additives banned in other countries allowed in the UK? Why do they make different decisions?

Different countries sometimes make different decisions because they interpret scientific data differently.

This might be because they have different consumption patterns, which means an average person in a country outside the UK eats more or less of certain type of food, or they apply different precautionary principles.

This is particularly important, as diets can be very different. For example, in some countries, producers are allowed to add sweeteners and sugar to bread because it is eaten less regularly.

Unlike in the UK where bread is a staple food, we  have stricter controls on the use of additives. We only allow sweeteners to be used in products with no added sugar or a calorie reduction of at least 30%.

Why does the International Agency for Research on Cancer (IARC) say additives are carcinogenic but they are still allowed in our food? 

Any substance may be harmful if consumed in excessive amounts. The IARC looks at the hazard a substance might cause. Then, it is the job of regulators, such as the FSA, to consider the risks of using a substance, that is, how likely is that real-life exposure levels will cause harm.

This is why additives with very low risk at normal intake are allowed.  In a food safety risk assessment, a hazard is something in food that has the potential to cause harm, whilst a risk is the likelihood that the hazard will cause harm and how serious that harm could be.

Sometimes, an additive may present higher risk and still be allowed in foods. A good example of this is the red food colour erythrosine (E 127).

In this instance, this additive is only allowed to be used in cocktailand Bigarreauxcherries; on the basis that consumption levels and thus exposure to the additive will be very low, because people don’t tend to eat jars and jars of cherries per day!

Y Gwir am Fwyd: Beth yw ychwanegion bwyd ac a ydyn nhw’n ddiogel?

Mae ychwanegion bwyd yn aml yn tanio dadleuon, ond maen nhw’n chwarae rhan bwysig wrth gadw ein bwyd yn ddiogel, gwella gwead a blas, ac ymestyn oes silff.

O atal bwyd rhag difetha i wella golwg a blas bwydydd, mae ychwanegion wedi cael eu defnyddio ers cannoedd o flynyddoedd ac maen nhw wedi’u rheoleiddio’n llym.

‘Y Gwir am Fwyd’ yw gwasanaeth newydd yr Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) sy’n rhoi atebion clir a manwl i’r cwestiynau rydych chi wedi bod yn eu gofyn i’ch helpu i wirio’r ffeithiau y tu ôl i honiadau rydych chi wedi’u gweld ar-lein.

Yn y blog hwn, mae’r ASB yn ateb rhai o’r cwestiynau cyffredin am ychwanegion bwyd.

Pam mae ychwanegion bwyd yn cael eu defnyddio mewn bwyd?

Defnyddir ychwanegion at lawer o ddibenion. Gall rhai helpu bwyd i aros yn ddiogel am gyfnodau hirach, trwy atal llwydni a bacteria niweidiol. Gall eraill gadw bwyd yn ffres am gyfnodau hirach, a gall eraill – fel emwlsyddion – helpu cynhwysion i gymysgu’n esmwyth, gan wneud prosesau coginio’n haws.

Mae rhai ychwanegion yn galluogi gweithgynhyrchwyr i leihau halen, braster neu siwgr wrth gynnal blas, fel mewn diodydd meddal di-siwgr, tra bo eraill yn gallu helpu i gynhyrchu bwydydd ar gyfer deietau penodol, fel bwydydd figan neu heb glwten.

Pam mae ychwanegion bwyd yn cael eu defnyddio yn lle cynhwysion naturiol?

Mae llawer o ychwanegion yn seiliedig ar sylweddau sy’n bresennol yn naturiol ond sy’n cael eu cynhyrchu mewn labordai er mwyn sicrhau cysondeb a’r gallu i gynhyrchu bwyd ar raddfa fawr. Yn aml, mae defnyddio ychwanegion bwyd yn fwy cost-effeithiol na dibynnu ar gynhwysion naturiol, gan helpu i sicrhau bod pobl yn gallu fforddio’r bwyd.

Beth yw E-rifau a pham maen nhw’n cael eu defnyddio?

Mae pob ychwanegyn bwyd sydd wedi’i gymeradwyo i’w ddefnyddio yn y DU wedi cael ei brofi’n drylwyr i sicrhau ei fod yn ddiogel. Mae E-rif yn cael ei roi i ychwanegyn er mwyn dangos ei fod e wedi cael ei awdurdodi, ac mae’n rhaid ei restru ar y label. Dyma drosolwg cyflym o’r ychwanegion mwyaf cyffredin y mae pobl yn gofyn i’r ASB amdanyn nhw:

MSG

Mae MSG (monosodiwm glwtamad, E621) yn gwella blasau sawrus (fel umami) mewn bwydydd fel creision, nwdls sych, a chawl. Cafodd MSG ei ddefnyddio am y tro cyntaf yn Japan ar ddechrau’r 1900au. Mae’n bresennol yn naturiol mewn bwydydd fel tomatos a chaws, ond fel arfer mae’n cael ei wneud drwy eplesu siwgrau planhigion.

Mae adolygiadau gwyddonol yn dangos bod MSG yn ddiogel i’r mwyafrif o bobl, ond efallai bydd gan nifer bach o bobl rywfaint o anoddefiad i MSG.

Cyffeithyddion

Mae cyffeithyddion (‘preservatives’) wedi cael eu defnyddio ers blynyddoedd maith – er enghraifft, ychwanegu halen (sodiwm clorid) at gig i’w atal rhag difetha. Maen nhw’n ymestyn oes silff trwy atal bacteria, llwydni a burum rhag tyfu.

Defnyddir sylffitau (E220 i E228) i gadw ffrwythau wedi’u sychu a gwin.

Gellir defnyddio nitradau (E251 ac E252) mewn cigoedd wedi’u halltu fel ham a chig moch. Mae llawer o gyffeithyddion yn bresennol yn naturiol (er enghraifft, nitradau mewn llysiau deiliog), ond mae’r rhai a ddefnyddir wrth brosesu bwyd yn cael eu puro neu eu syntheseiddio er diogelwch.

Gall sylffitau sbarduno adweithiau alergaidd mewn unigolion sy’n sensitif iddyn nhw ac, fel pob ychwanegyn, rhaid eu nodi ar labeli.

Melysyddion

Mae melysyddion yn rhoi melyster heb roi’r un calorïau â siwgr, gan helpu i leihau faint o siwgr mae bwydydd a diodydd yn ei gynnwys.

Enghraifft dda yw aspartame (E951). Cafodd ei ddarganfod yn y 1960au a’i gymeradwyo i’w ddefnyddio yn y DU yn y 1980au. Erbyn hyn, mae’n cael ei ddefnyddio’n helaeth mewn diodydd pop di-siwgr a gwm cnoi di-siwgr.

Mae rhai melysyddion – fel stefia – yn deillio o ffynonellau planhigion naturiol, tra bo eraill – fel aspartame a swcralos (E955) – yn cael eu creu’n synthetig mewn labordai.

Lliwiau bwyd

Defnyddir lliwiau bwyd i wneud bwyd yn fwy deniadol, naill ai drwy ychwanegu lliw neu drwy adfer lliw a allai fod wedi’i golli wrth brosesu’r bwyd.

Er enghraifft, mae tartrasin (E102) yn cael ei ychwanegu at ddiodydd meddal a melysion, a gall coch betys (E162) gael ei ychwanegu at iogwrt.

Mae pob lliw bwyd – boed yn naturiol (fel coch betys, neu garoten sy’n dod o foron) neu’n synthetig (fel tartrasin) – yn mynd drwy’r un asesiadau diogelwch.

Gwrthocsidyddion

Mae gwrthocsidyddion (‘antioxidants’) yn cael eu hychwanegu er mwyn atal brasterau ac olewau rhag mynd yn ddrwg, gan helpu bwyd i aros yn ffres.

Mae asid asgorbig (E300) – neu fitamin C, i ddefnyddio ei enw cyffredin – i’w gael mewn sudd ffrwythau a chigoedd wedi’u prosesu.

Mae llawer o wrthocsidyddion, fel asid asgorbig, yn bresennol yn naturiol mewn ffrwythau a llysiau, fel lemonau. Fodd bynnag, er mwyn eu defnyddio wrth weithgynhyrchu bwyd, gellir eu hechdynnu o ffynonellau naturiol neu eu cynhyrchu’n synthetig er cysondeb ac i leihau costau.

Emwlsyddion

Mae emwlsyddion yn helpu olew a dŵr i gymysgu, gan wella gwead a chysondeb bwydydd.

Triglyseridiau yw brasterau arferol, wedi’u gwneud o glyserol a thri asid brasterog, tra bo mono‑ a deuglyseridiau yn cynnwys un neu ddau asid brasterog. Mae’r strwythur hwn yn eu galluogi i rwymo braster a dŵr, gan eu gwneud yn emwlsyddion effeithiol.

Mae lecithin (E322), a gafodd ei echdynnu o felynwy am y tro cyntaf yn ystod y 19eg ganrif, yn cael ei ddefnyddio mewn bwydydd fel mayonnaise a siocled, tra bo mono‑ a deuglyseridiau (E471) i’w cael yn gyffredin mewn bara.

Sefydlogyddion

Mae sefydlogyddion yn cynnal gwead ac yn atal cynhwysion rhag gwahanu. Defnyddir gwm guar (E412) mewn hufen iâ, a gellir dod o hyd i wymon melys (‘carrageenan’, E407) mewn pwdinau llaeth.

Mae llawer o sefydlogyddion yn deillio’n naturiol o blanhigion neu wymon (er enghraifft, gwm guar o ffa guar a gwymon melys o wymon coch), er eu bod yn cael eu prosesu i’w defnyddio mewn bwyd.

Tewychwyr

Mae tewychwyr yn gwella gwead bwyd a’r ffordd mae’n teimlo yn y ceg, gan wneud bwydydd yn fwy hufennog neu’n fwy trwchus.

Mae gwm Xanthan (E415) – a ddarganfuwyd gyntaf yn y 1950au a’i gymeradwyo yn y DU ym 1974 – yn cael ei ddefnyddio’n gyffredin mewn dresin salad a bwydydd heb glwten wedi’u pobi.

Mae rhai tewychwyr, fel gwm cellwlos (E466), yn deillio o ffeibrau planhigion fel startsh corn neu datws, tra bo eraill, fel gwm xanthan, yn cael eu cynhyrchu drwy eplesu siwgrau â bacteria penodol.

Sut mae ychwanegion bwyd yn cael eu profi i sicrhau diogelwch cyn eu cymeradwyo yn y DU?

Cyn defnyddio ychwanegyn mewn bwyd yn y DU, rhaid iddo gael ei gymeradwyo yn dilyn asesiad diogelwch gwyddonol. Mae’r ASB yn gweithio gyda gwyddonwyr annibynnol a chyrff rhyngwladol i sicrhau bod ychwanegion yn parhau i fod yn ddiogel. Gallwch weld rhestr lawn o’r ychwanegion bwyd cymeradwy ar wefan yr ASB.

Mae ein gwyddonwyr yn asesu a allai ychwanegion fod yn wenwynig, er mwyn sefydlu Cymeriant Dyddiol Derbyniol (ADI). Mae hyn yn ein helpu i ddeall faint o’r ychwanegyn y gall person ei fwyta’n ddiogel drwy gydol ei oes. Cynhelir astudiaethau tymor hir i ddeall a allai ychwanegion achosi canser neu effeithio ar iechyd atgenhedlol.

Beth sy’n digwydd os canfyddir bod ychwanegyn bwyd yn beryglus?

Os oes tystiolaeth newydd yn dangos amheuaeth bod ychwanegyn yn anniogel, bydd yr ASB yn ei adolygu ar unwaith. Gall hyn arwain at gyfyngu ar yr ychwanegyn, newidiadau i’r ffordd y caniateir defnyddio’r ychwanegyn, neu ddileu’r awdurdodiad ar ei gyfer.

O dan gyfraith y DU, rhaid i weithgynhyrchwyr roi gwybod i’r ASB am unrhyw wybodaeth wyddonol neu dechnegol newydd a allai effeithio ar ddiogelwch ychwanegyn, fel y gellir cynnal adolygiad pellach.

A yw ychwanegion bwyd yn achosi canser a sgil-effeithiau eraill sy’n niweidiol i iechyd?

Nid yw ychwanegion cymeradwy yn y DU yn achosi canser pan fyddan nhw’n cael eu bwyta yn ôl y cymeriant disgwyliedig. Pe bai tystiolaeth yn awgrymu bod problem, yna byddai’r ASB yn cynnal asesiad diogelwch, a allai arwain at gael gwared ar yr ychwanegyn os canfyddir ei fod yn beryglus.

A yw ychwanegion bwyd artiffisial yn fwy peryglus na’r cynhwysion naturiol cyfatebol?

Nid o reidrwydd. Nid yw “naturiol” bob amser yn golygu “mwy diogel”. Mae ychwanegion naturiol a’r rhai artiffisial yn cael eu profi yn ôl yr un safonau diogelwch, ac mae llawer o ychwanegion yn gallu deillio o ffynonellau naturiol ac artiffisial hefyd. Mae gan ychwanegion naturiol E-rifau hefyd. Er enghraifft, lliw naturiol o fetys yw E162!

A all plant fwyta ychwanegion bwyd? A ydyn nhw’n achosi ADHD, gorfywiogrwydd, ac alergeddau mewn plant?

Mae rhai lliwiau artiffisial wedi’u cysylltu â gorfywiogrwydd mewn plant sy’n sensitif iddyn nhw, a dyna pam mae’n rhaid cynnwys rhybuddion ar eu cyfer ar labeli. Mae alergeddau i ychwanegion yn brin ond yn bosib (er enghraifft, alergeddau i sylffitau). Fodd bynnag, rhaid labelu pob ychwanegyn fel y gall unrhyw un a allai fod yn sensitif i ychwanegion penodol eu hosgoi.

A yw ychwanegion bwyd yn ddiogel yn ystod beichiogrwydd ac wrth fwydo ar y fron?

Ydyn. Ystyrir bod ychwanegion cymeradwy yn ddiogel i bawb, gan gynnwys menywod sy’n feichiog neu sy’n bwydo ar y fron.

A alla’ i osgoi ychwanegion drwy edrych ar y label?

Gallwch. Os ydych chi am osgoi ychwanegyn penodol, gwiriwch y label. Yn ôl y gyfraith, mae’n ofynnol dangos ar y deunydd pecynnu unrhyw ychwanegion sydd wedi’u defnyddio. Os ydych chi’n ansicr, ewch i wefan yr ASB i weld rhestr lawn o’r ychwanegion cymeradwy.

A oes rhai ychwanegion bwyd sydd wedi’u caniatáu yn y DU, er eu bod nhw wedi’u gwahardd mewn gwledydd eraill? Pam mae gwledydd eraill yn gwneud penderfyniadau gwahanol?

Weithiau mae gwahanol wledydd yn gwneud gwahanol benderfyniadau oherwydd eu bod yn dehongli data gwyddonol yn wahanol. Gallai hyn ddigwydd oherwydd bod ganddyn nhw batrymau bwyta gwahanol, sy’n golygu bod person cyffredin mewn gwlad y tu allan i’r DU yn bwyta mwy neu lai o’r bwyd dan sylw, neu oherwydd bod gwledydd yn defnyddio egwyddorion rhagofalus gwahanol.

Mae hyn yn arbennig o bwysig, gan y gall deietau fod yn wahanol iawn. Er enghraifft, mewn rhai gwledydd, caniateir i gynhyrchwyr ychwanegu melysyddion a siwgr at fara oherwydd ei fod yn cael ei fwyta’n llai aml. Mae hyn yn wahanol i’r DU lle mae bara’n brif fwyd, ac felly mae gennym reolaethau llymach ar ddefnyddio ychwanegion. Yr unig adeg rydym yn caniatáu defnyddio melysyddion yw mewn cynhyrchion heb siwgr wedi’i ychwanegu, neu mewn cynhyrchion y mae eu calorïau wedi gostwng o leiaf 30%.

Mae’r Asiantaeth Ryngwladol ar gyfer Ymchwil i Ganser (IARC) yn dweud bod ychwanegion yn garsinogenaidd, felly pam maen nhw’n dal i gael eu caniatáu yn ein bwyd?

Gall unrhyw sylwedd fod yn niweidiol os caiff ei fwyta i ormodedd. Mae’r IARC yn edrych ar y perygl y gallai sylwedd ei achosi. Yna, gwaith rheoleiddwyr fel yr ASB yw ystyried y risgiau o ddefnyddio sylwedd – hynny yw, pa mor debygol yw hi y bydd y sylwedd yn achosi niwed ar y lefelau mae pobl yn dod i gysylltiad â’r sylwedd mewn bywyd go iawn.

Dyma pam mae ychwanegion sydd â risg isel iawn ar y cymeriant arferol yn cael eu caniatáu. Mewn asesiad risg diogelwch bwyd, mae “perygl” yn golygu rhywbeth mewn bwyd sydd â’r potensial i achosi niwed, tra bo “risg” yn golygu’r tebygolrwydd y bydd y perygl yn achosi niwed a pha mor ddifrifol y gallai’r niwed hwnnw fod.

Weithiau, gall ychwanegyn gyflwyno risg uwch a chael ei ganiatáu mewn bwydydd o hyd. Enghraifft dda o hyn yw’r lliw bwyd coch erythrosin (E127).

Yn yr achos hwn, dim ond mewn ceirios coctel a Bigarreaux y caniateir defnyddio’r ychwanegyn hwn. Mae hyn ar y sail y bydd y lefelau defnydd – ac felly cysylltiad â’r ychwanegyn – yn isel iawn, oherwydd nad yw pobl yn tueddu i fwyta jariau a jariau o geirios bob dydd!